Dit weekend las ik in O&O het gesprek tussen gedragsbioloog Marc Bekoff en gedragstherapeut Andrew Hale. Het gesprek vond plaats tijdens het Emotional Wellbeing in Animals Conference 2026 en zette me aan het denken. Over hoe ik dierenwelzijn toepas tijdens de hondenuitjes van Woef & Wandel, maar vooral over hoe belangrijk het is om zonder menselijk oordeel naar hondengedrag te kijken.
We geven gedrag van honden gemakkelijk een betekenis vanuit onze eigen beleving. Een hond die afstand neemt, vind je misschien onzeker. Een hond die uitgebreid snuffelt, is in onze ogen al snel afgeleid. En een hond die niet met andere honden speelt, zou meer moeten socialiseren of kan niet met de uitjes van Woef & Wandel mee.
Maar wat als we ons oordeel even opzijzetten en eerst kijken naar wat de hond ons laat zien?
Waarom neemt deze hond afstand?
Wat maakt dat hij hier zo lang wil snuffelen?
En wat heeft hij nodig om zich prettig te voelen?
Dat zijn vragen die ik mezelf tijdens mijn werk regelmatig stel. Met ruim veertig honden die wekelijks meegaan met Woef & Wandel en daarnaast zo'n twintig honden met een rittenkaart, zie ik iedere week hoeveel verschillen er zijn. Niet alleen tussen honden, maar ook in hoe dezelfde hond op verschillende momenten en in verschillende situaties reageert.
Juist daarom vind ik het belangrijk om iedere hond te blijven zien als individu. In deze blog neem ik je mee in hondengedrag en enkele voorbeelden hoe ik dit aanpak tijdens de Woef-uitjes.
Een goed leven is meer dan geen stress ervaren
Wanneer we over hondenwelzijn praten, gaat het vaak over het voorkomen van stress, angst en pijn. Terecht, want dat zijn belangrijke onderdelen van dierenwelzijn. Maar een prettig hondenleven bestaat uit meer dan het voorkomen van negatieve ervaringen.
Een hond heeft (net als mensen) ook behoefte aan positieve ervaringen. Aan ontspanning, plezier, interessante geuren, sociale contacten en mogelijkheden om zijn omgeving te ontdekken. Wat daarvoor nodig is, verschilt per hond.
De ene hond geniet van rennen en spelen met soortgenoten. Een andere hond wordt blij van rustig rondstruinen en uitgebreid snuffelen. En er zijn honden die graag in een groep wandelen, maar liever wat afstand houden wanneer andere honden contact zoeken.
Als hondeneigenaar herken je vast dat jouw hond buiten heel anders reageert dan je had verwacht. Of dat hij bij de ene hond direct toenadering zoekt en bij de andere liever een boogje maakt.
Dat gedrag hoeft niet meteen een probleem te zijn dat opgelost moet worden. Het is informatie die ons kan helpen om honden beter te begrijpen.
Voor mij is dat een belangrijk uitgangspunt bij Woef & Wandel. Ik bied hondenuitjes waarin samen op pad gaan centraal staat. Een fijne ervaring in de buitenlucht, met ruimte om te ontdekken, te bewegen en op een prettige manier samen te zijn. Daarbij kijk ik naar wat de individuele hond nodig heeft om van het uitje te kunnen genieten.
Persoonlijke aandacht is daarom een van de drie pijlers van mijn hondenuitjes-service. Niet iedere hond beleeft een wandeling namelijk op dezelfde manier.
De drie C's: drie manieren om beter naar je hond te kijken
In het gesprek tussen Bekoff en Hale komen drie begrippen naar voren die mij aanspreken: context, consent en control. De Engelse woorden klinken misschien wat wetenschappelijk, maar de gedachte erachter is heel praktisch.
Ze helpen je om verder te kijken dan wat een hond doet. Je gaat ook kijken naar de situatie, naar wat de hond zelf aangeeft en naar de invloed die hij heeft op wat er met hem gebeurt.
1. Context: kijk naar wat er om de hond heen gebeurt
Context betekent dat je gedrag bekijkt binnen de situatie waarin het ontstaat.
Een hond die afstand neemt, kan spanning ervaren. Maar hij kan ook gewoon behoefte hebben aan ruimte. Een hond die stilstaat, kan iets spannend vinden, maar ook een interessante geur hebben ontdekt.
Om gedrag beter te begrijpen, kijk je dus naar het hele plaatje. Wat gebeurde er vlak daarvoor? Welke honden zijn erbij? Wat gebeurt er in de omgeving? En wat vertelt de lichaamstaal van de hond?
Bo is een hond die mij daar regelmatig bij laat stilstaan. Hij is wat ik een introverte hond zou noemen. Wanneer andere honden bij mij komen om een snoepje te krijgen, neemt hij afstand. Hij hoeft er niet tussen te staan en kiest liever zijn eigen plekje.
Vanuit menselijk oogpunt zou je kunnen denken dat Bo er niet bij durft te komen of dat hij meer moet oefenen met contact maken. Maar door naar de situatie als geheel te kijken, ontstaat er een ander perspectief.
Bo kan de andere honden observeren en leren van wat er om hem heen gebeurt, zonder dat hij er midden tussen hoeft te staan. Ik geef hem daarom de ruimte om op zijn eigen manier bij de groep te zijn.
Dat betekent niet dat ik precies weet wat Bo op dat moment denkt of voelt. Het betekent wel dat ik zijn gedrag serieus neem en hem niet onnodig in een situatie breng die hij zelf uit de weg gaat.
Voor hondeneigenaren is dat een waardevolle gedachte. Moet jouw hond altijd meedoen wanneer andere honden spelen? Moet hij iedere hond begroeten die hij tegenkomt? Of mag hij ook gewoon zijn eigen plan trekken?
Sociale vaardigheden ontwikkelen betekent niet dat iedere hond voortdurend direct contact moet maken.
Ook rustig samen in dezelfde omgeving zijn kan een waardevolle ervaring zijn.
2. Consent: mag de hond zelf kiezen?
Consent gaat over toestemming. Bij honden betekent dat vooral dat we leren herkennen of een hond contact wil maken, ergens aan wil deelnemen of liever afstand houdt.
Honden vertellen ons dat met hun lichaam. Ze kunnen toenadering zoeken, maar ook wegkijken, een boog maken of weglopen. Zulke signalen zijn belangrijk. Ze geven ons informatie over wat de hond op dat moment prettig vindt.
Als begeleider of eigenaar zijn we verantwoordelijk voor de veiligheid van onze honden. Een hond kan niet altijd zelf bepalen wat er gebeurt. Wel kunnen we binnen veilige grenzen ruimte geven aan zijn voorkeuren.
Novak laat mooi zien hoe dat in de praktijk werkt. Wanneer we tijdens een wandeling andere mensen tegenkomen, lijn ik de honden aan of roep ik ze naast me. Zo kan ik de ontmoeting rustig begeleiden en rekening houden met de mensen die we passeren.
Novak heeft zijn eigen manier om met zo'n situatie om te gaan. Hij loopt regelmatig een paar meter de bosjes in of kiest een zijpad, zodat hij de mensen vanaf een afstandje kan bekijken.
Door hem die ruimte te geven, hoeft hij niet midden in de ontmoeting te staan. Hij kan zelf afstand houden en de situatie op zijn eigen manier verwerken.
Ik vind het belangrijk om zulke keuzes te herkennen en te respecteren, zolang de veiligheid dat toelaat. Ik hoef Novak niet dichter bij de mensen te brengen om hem te laten wennen.
Dit raakt ook aan iets wat ik belangrijk vind tijdens mijn hondenuitjes: een fijne balans in de groep.
Wanneer wij andere honden tegenkomen, hoeven die geen speelkameraadjes van onze groep te worden. We kunnen elkaar rustig passeren en daarna onze eigen weg vervolgen. Dat geeft rust en voorkomt dat honden onbedoeld in contact worden gebracht terwijl ze daar geen behoefte aan hebben.
Ook als hondeneigenaar kun je hier rekening mee houden. Je hoeft jouw hond niet iedere ontmoeting te laten aangaan. Door afstand te houden en zijn signalen serieus te nemen, help je hem om prettige ervaringen op te doen.
3. Control: hoeveel invloed heeft de hond zelf?
Control gaat over de mate waarin een dier invloed heeft op wat hem overkomt. Kan een hond zijn omgeving onderzoeken? Mag hij even stilstaan om te snuffelen? Kan hij afstand nemen wanneer iets hem te veel wordt? Of wordt hij voortdurend aangespoord om door te lopen en mee te doen?
Dat betekent niet dat een hond alles zelf hoeft te bepalen. Als begeleider blijf je verantwoordelijk voor veiligheid en duidelijke grenzen. Maar binnen die grenzen kun je een hond wel degelijk invloed geven op zijn eigen ervaring.
Oreja laat mij zien hoe belangrijk dat is. Oreja is een oudere hond met gehoor- en zichtsverlies. Hij gaat mee met een gewone groep van maximaal vijf honden. Dat kan prima, zolang ik rekening houd met wat hij nodig heeft.
Tijdens de wandeling geef ik hem de ruimte om uitgebreid te snuffelen. Daarmee kan hij zijn omgeving onderzoeken en mentaal bezig zijn. Ik pas het tempo aan en kies een route die bij hem én bij de andere honden past.
Ik kijk daarbij naar wat haalbaar en prettig is voor de hele groep. Het gaat er niet om dat iedereen precies hetzelfde doet of in hetzelfde tempo loopt. Het gaat erom dat ik een uitje samenstel waarin de honden op een passende manier kunnen deelnemen.
Oreja laat zien dat ouderdom en beperkingen niet automatisch betekenen dat een hond minder kan beleven. Ze vragen vooral om aandacht voor de omstandigheden en om begeleiding die aansluit bij de mogelijkheden van de hond.
Ook voor hondeneigenaren is dit een belangrijke gedachte. Een oudere hond kan nog steeds plezier beleven aan een wandeling. Een hond met een beperking kan genieten van nieuwe geuren en een vertrouwde omgeving. Het vraagt soms om een andere route, meer tijd om te snuffelen of extra aandacht voor wat er om hem heen gebeurt.
Door te kijken naar wat een hond nog wél kan en waar hij plezier aan beleeft, ontstaan er mogelijkheden die je anders over het hoofd zou zien.
Een groep waarin iedere hond zichzelf mag zijn
De voorbeelden van Bo, Oreja en Novak laten zien waarom ik persoonlijke aandacht zo belangrijk vind. Het zijn drie verschillende honden, met verschillende behoeften. En juist die verschillen maken mijn werk interessant.
Met de hondenuitjes breng ik honden samen om buiten te zijn en ervaringen op te doen. Daarbij kijk ik niet alleen naar de individuele hond, maar ook naar de samenstelling van de groep.
Welke honden passen prettig bij elkaar? Hoe reageren ze op elkaar? Is er voldoende ruimte om te snuffelen, te bewegen en afstand te nemen wanneer dat nodig is?
Dat begint al bij het samenstellen van de groep en loopt door tijdens de wandeling. Ik observeer, stuur bij waar nodig en maak keuzes op basis van wat ik zie gebeuren.
Een groep hoeft niet voortdurend met elkaar bezig te zijn om een fijne groep te vormen. Honden kunnen samen genieten van de buitenlucht terwijl ieder zijn eigen interesses volgt.
De ene hond snuffelt uitgebreid. De andere loopt wat verder vooruit. Een hond zoekt contact met een soortgenoot, terwijl een andere liever rustig doorloopt.
Voor mij hoeft dat niet allemaal hetzelfde te zijn. Juist de ruimte voor die verschillen maakt een gezamenlijk uitje waardevol.
Welzijn vraagt om blijven leren
Het gesprek tussen Bekoff en Hale onderstreept hoe belangrijk het is om nieuwsgierig te blijven. We weten steeds meer over honden, hun emoties en hun gedrag. Tegelijkertijd kunnen we nooit precies weten hoe een individuele hond iedere situatie ervaart.
Daarom wil ik blijven leren en mijn kennis over hondenwelzijn verder ontwikkelen. Niet omdat ik iedere situatie direct moet kunnen verklaren, maar omdat ik mijn observaties steeds beter wil leren begrijpen en mijn begeleiding daarop wil afstemmen.
Het Dierenwelzijnkeurmerk dat ik via Edupet heb behaald, sluit aan bij die overtuiging. Bewust en zorgvuldig omgaan met honden vraagt om kennis, aandacht en de bereidheid om kritisch naar je eigen handelen te kijken.
In mijn blog over het Dierenwelzijnkeurmerk vertel ik meer over wat dit voor mij en Woef & Wandel betekent.
Voor mij is het keurmerk geen eindpunt. Het is een onderdeel van mijn ontwikkeling als hondenuitjesbegeleider. Want iedere hond die met mij meegaat, brengt zijn eigen karakter, ervaringen en behoeften mee.
En iedere wandeling biedt opnieuw de gelegenheid om te observeren en te leren.
Kijk eens met andere ogen naar je hond
De belangrijkste les die ik uit het gesprek tussen Bekoff en Hale meeneem, is dat we nieuwsgierig mogen blijven naar het gedrag van honden. Zonder direct te oordelen of alles vanuit onze eigen menselijke beleving te verklaren. Neemt jouw hond afstand van een andere hond? Kijk eens wat er gebeurt wanneer je hem die ruimte geeft. Blijft hij lang snuffelen? Vraag je dan eens af wat die omgeving hem te bieden heeft. Wil hij niet met iedere hond spelen? Dat hoeft helemaal geen probleem te zijn.
Door zonder menselijk oordeel te kijken, ontstaat er ruimte om je hond beter te leren begrijpen. Je hoeft niet direct een verklaring te hebben voor alles wat hij doet. Goed observeren en rekening houden met zijn signalen zijn al belangrijke stappen.
Dat is ook wat ik iedere dag probeer te doen bij Woef & Wandel. Ik wil dat de honden die met mij op pad gaan niet alleen veilig worden begeleid, maar ook de ruimte krijgen om op hun eigen manier van het uitje te genieten. Een hond begrijpen begint niet met de vraag hoe we zijn gedrag kunnen veranderen. Het begint met de vraag wie deze hond is en wat hij nodig heeft.
Reactie plaatsen
Reacties